iraila 27, 2016

FRANKISTAK ARRASATEN. 80 URTE

Oso probablea da argazkia 1936ko urriaren 12koa izatea. Argazkiak ez du azalpen berezirik behar, berez adierazten baitu bere esannahia. Urte hartako irailaren 26an faxistek Arrasate hartu zuten, armen indarrez. Handik zenbait egunetara, fotoaren egunean- frankistak - kanpoko eta herrikoak- plazara bildu ziren Hispanitatearen aintzak kantatzera eta jeneral kolpistaren alde egitera. Herri oso baten sufrimenduaren hastapenetan geunden.


ARGAZKIA ETA KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Es muy probable que la foto fuera obtenida el 12 de octubre de 1936. Y no merece una descripción especial, ya que se explica por sí misma. El 26 de septiembre de aquel año los fascistas habían tomado Mondragón, con la fuerza de las armas. El día de la foto los franquistas - foráneos y locales- se concentraron en la plaza para cantar loas a la hispanidad y dar vítores al general golpista. Estábamos en los comienzos del sufrimiento de todo un pueblo.

iraila 20, 2016

ANGEL"GOTZON" VELEZ DE MENDIZABAL

Angel "Gotzon" Velez de Mendizabal (1942) Arrasateko trinitarioak 1959ko irailaren 8an egin zituen boto xumeak, Algortan. Goiko argazkia egun hartakoa da. Bere ibilbide erlijiosoaz gain hezkuntza arloa ere landu du irakasle moduan eta liburu baten egilea dugu, 1993an argitaratua: "El Angel de Auschwitz", Innsbruck, Ravensbrück, Auschwitz eta heriotza etorriko zitzaion Birkenau kontzentrazio landetatik Sor Angela Autschek jasandakoaren gaineko testigantza idatzi zein ahozkoak jaso ondoren.

Aurtengo irailaren 17an ospatu ditu Arrasateko parrokian, apaiztu zenetikako urrezko ezteiak. Kotxe istripu larri batek eragotzi zion iragan apirilean egitea, zegokion moduan.

 Mezako homilian Gotzonek azpimarratu zuen bere haurtzaroko prestakuntzan Don Dionisio Isasmendi koroko zuzendariak, David Arzamendi organo joleak, mesedeetako mojek eta biatoristek izandako garrantzia. Egun eta 1991etik Gotzon Algortan bizi da eta bertako trinitarioen komunitatean lan egiten du.

ARGAZKIAK ETA KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL 

Angel "Gotzon" Velez de Mendizabal (Arrasate. 1942) es un tinitario mondragonés que hizo sus votos simples el 8 de septiembre de 1959, en Algorta. La foto de arriba pertenece a aquel día. A la vida religiosa como fraile ha añadido su dedicación a la enseñanza y, además, es autor de un libro editado en 1993: "El Ángel de Auschwitz", elaborado con testimonios documentales y orales sobre el paso de la monja trinitaria Sor Angela Autsch por los campos de concentración de Innsbruck, Ravensbrück, Auschwitz y Birkenau, donde falleció.

El pasado sábado, 17 de septiembre, celebró en la parroquia de Mondragón sus bodas de oro como sacerdote.  Un acidente grave en abril le impidió hacerlo entonces, como hubiera correspondido. 

En la homilía Gotzon destacó del Mondragón de su infancia la influencia que tuvieron en su formación Don Dionisio Isasmendi director del coro parroquial, David Arzamendi organista, las monjas de la merced y los viatoristas. Desde 1991 Gotzon reside y trabaja en la comunidad trinitaria de Algorta.



ANGEL VELEZ DE MENDIZABAL, 2021eko IRAILAREN 23an HIL ZEN.

iraila 13, 2016

TXIRRINDUETAKO PATENTEA / PATENTE DE BICICLETAS

Nork ez zuen inoiz argazkiko plakaren antzerako baten bila ibili behar izan? Txirrindua geneukan guztiok udal Inspekziotik igaro beharra geneukan harekin Arrasateko kaleetatik barrena egin ahal izateko. Eta txirrinduei zegokien urteko zerga ordaindu ondoren,  patentea esaten genion plaka eskuratzen genuen. Burdin hari batekin lotzen genuen plaka txirrinduan, ageriko tokian.

Udal diru-kutxan jario polita sartuko zen txaflazko baimen horri esker.

ARGAZKIA: DARIO TIRADOS
KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

¿Quién no tuvo que sacar en alguna ocasión una placa semejante a la de la fotografía? Quienes teníamos bicicleta y deseábamos circular libremente por las calles de la villa debíamos acudir a la Inspección municipal y allí, previo pago de la tasa correspondiente, nos daban una placa a la que denominábamos patente. Y para no temer a la correspondiente multa había que colocarla en sitio visible de la bici, sujeta con un alambre.

Gracias a aquel impuesto, a las arcas municipales llegaba una bonita cantidad de dinero.

iraila 06, 2016

QUADRA SALCEDO ARRASATEN / QUADRA SALCEDO EN MONDRAGON


Miguel de la Quadra Salcedo gizon polifazetikoa 2016ko maiatzaren 20an hil zen, 84 urterekin.  Bere ofizio eta afizioek uzten zioten tartetxo bat aprobetxatu zuen 1976an Arrasateraino iristeko. Eta hantxe zegoen Xabier Usobiaga gure adinkide eta argazkilari trebea, eta Iturripeko kirol instalakuntzetan harrapatu zuen, mailu-jaurtiketan. Argazki artistikoa atera zitzaion Xabierri, bistan da. Modalitate horretan Quadra Salcedo Espainiako txapelduna izan zen 1956an, ordurarteko marka guztiak hautsiz.

ARGAZKIA: XABIER USOBIAGA
KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

El polifacético Miguel de la Quadra Salcedo falleció el pasado 20 de mayo, a los 84 años de edad. Un rato de los que sus múltiples oficios y aficiones le dejaron libre lo aprovechó en 1976 para llegarse hasta Mondragón y hacer una demostración deportiva en las instalaciones de Iturripe. Allí estaba nuestro compañero y hábil fotógrafo Xabier Usobiaga, quien captó con su máquina el momento en el que de la Quadra se disponía a lanzar el martillo.Veinte años antes se había coronado campeón de España en la modalidad, rompiendo todas las marcas. Salta a la vista  que a Xabier le salió una fotografía artística.




uztaila 19, 2016

HONDARTZAN. 1969. EN LA PLAYA

Laredon geunden. Kuadrila majoa, ezta? Ez dut gogoratzen nola joan ginen, baina gustura genbiltzala esan daiteke okertzeko beldurrik gabe. 1969ko uda zen.

Espe Zubillaga, zutik goian; Marilu Heriz eta Jose Mari Balanzategi makurtuta goian. Erdikoan, erdi estalita,  Euskal Herriko eszenategietan arrakastatsu dabilen Arantxa Ezkurra aktoresa bikaina izan litekeelakoan nago baina ez nago ziur, bere ahizpa Marije, Arantxa Heriz, Puri Zubia eta Alex Urrutia. Lehen lerroan, Joseba Heriz, ni Mertxe Gorostiza, Puri Iturbe eta Marga Zubia.

ARGAZKIA ETA KOMENTARIOAK: MERTXE GOROSTIZA

Estábamos en Laredo. Qué cuadrilla más maja, ¿verdad? No recuerdo cómo nos desplazamos pero lo que sí es seguro es que nos lo pasamos en grande. Era verano de 1969.

Espe Zubillaga, arriba de pie; de los de arriba sentados no reconozco al de brazos cruzados; luego Marilu Heriz y Jose Mari Balanzategi. En la fila del medio, a quien medio tapo, podría ser -aunque no estoy muy segura- Arantxa Ezkurra la gran actriz triunfando en la actualidad por los escenarios de Euskadi , su hermana Marije, Arantxa Heriz, Puri Zubia y Alex Urrutia. En  primera fila, Joseba Heriz, yo Mertxe Gorostiza, Puri Iturbe y Marga Zubia.

uztaila 12, 2016

NESKATILA IZAN NINTZEN / FUI NIÑA

Beste behin ere atera naiz 1949an jaiotakoon txoko honetara, txiki-txikia izan nintzela erakusteko. Bilobak dira argazki hauekin gehien harritzen direnak, pentsatzen bide baitzuten beti izan naizela beraiek ezagutu nauten modukoa. Bada, ez. 1952ko sanjuanetan geunden, nire ahizpa  Puri eta anaia Angelekin. Erdikoa naizela asmatu duzue.

ARGAZKIA ETA KOMENTARIOAK: MARGA ZUBIA

En alguna otra ocasión he salido también en este rinconcito de los nacidos en 1949, demostrando que en su día fui una niña. Quienes más se extrañan de estas fotos son mis nietos, que muy seguramente habrán pensado que su amama ha sido siempre como la han conocido. Pues no. Aquí estoy - habéis adivinado, soy la del medio- con mi hermana Puri y mi hermando Ángel.



uztaila 05, 2016

SERRAT ETA IÑARRA PARROKUA / SERRAT Y EL PÁRROCO IÑARRA



"Jose Luis Iñarra Arrasateko parrokoaren ospea Arrasatetik Euskal Herrira hedatu zen, batez ere euskal apaizen 1960ko eskutitzaren bitartez eta baita 1967ko hilarriaren kasua zela eta. Baina Euskal Herritik kanpo ere hitz egin zen asko Arrasateko artzapezaren gain. Horren lekukotasuna ematen digu ondoko anekdota honek. 

Joan Manuel Serrat abeslariak – bere ospearen uhineko erpinean zegoela- Arrasateko Idoia jai aretoan eskaini behar zuen emanaldi bat 1968ko irailaren 20an. Antolatzaileen harridurarako, katalandar artista Arrasatera iritsi zenean herriko erretorea ezagutu nahi zuela aitortu zuen. Iñarrarekin jarri ziren kontaktuan haiek, eta bi gizonen arteko elkarrizketa “Naroki” kafetegian burutu zen. Serratek bere miresmen eta begirunea azaldu zion erretoreari, askatasunaren borrokalaritzat hartu zuena. Iñarrak, ordea, ez zion publizitaterik eman nahi izan topaketa hari" ("Jose Luis Iñarra. Mondragoeko parrokua" (2006)  Eusebio Iñarrarekin argitaratu nuen liburuan)

Argazkian, Jose Manuel Serrat Musakolako Hostalean, fansek inguratuta. Gipuzkoako agintari frankistek debekatu egin zioten egun hartan Serrati Idoyan abestea eta katalandarra penaz alde egin zuen Arrasatetik. Biharamunean ere, Gasteizko Kokett-ean, ateak itxi zizkioten Serrati. Frankismoaren gauzak.

ARGAZKIA: XABIER USOBIAGA
KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

"La fama de Iñarra se extendió de Mondragón a todo el País Vasco, sobre todo a raíz de la misiva de los curas vascos en 1960, pero también a propósito del caso de la lápida en 1967. Incluso fuera del País Vasco se habló mucho sobre el arcipreste de Mondragón. La siguiente anécdota da testimonio de ello. 

El cantante Joan Manuel Serrat –por aquel entonces en la cresta de la ola de su fama– vino a Mondragón a ofrecer un concierto en la sala de fiestas Idoya de Mondragón el 20 de septiembre de 1968. Para sorpresa de los organizadores del evento, nada más llegar a Mondragón el artista catalán confesó que deseaba conocer al párroco. Así pues, los organizadores se pusieron en contacto con él y Serrat e Iñarra mantuvieron una entrevista en la cafetería “Naroki”. Serrat transmitió al párroco su admiración y respeto, expresándole que lo tenía por un gran luchador por la libertad. Con todo, Iñarra no quiso hacer publicidad de aquel encuentro" (José Luis Iñarra. El párroco de Mondragón. 2006. Del libro que publiqué con Eusebio Iñarra) 

En la foto, Serrat trata de entrar en el Hostal de Zigarrola. Las autoridades provinciales prohibieron la actuacción de Serrat y se ausentó con mucha pena de Mondragón. Al dia siguiente, en la Kokett de Gasteiz, tampoco pudo actuar.  Cosas del franquismo.