PODCAST
1924ko maiatza berde kolorez etorri zen
Arrasatera, Maala aldetik. Zenbait
atzerapenen ostean Etxe Txikiak – edo Etxe Merkeak, esaten zitzaien bezala-
eraikitzeari ekin baitzitzaion apirilaren amaieran. Etxebizitzen eskasia arazo
larria zen herrian eta Union Cerrajerak bultzatutako ekimen hark arindu egingo
zuen estutasuna. Albiste itxaropentsua, beraz.
Etxe txikien harira, Madrileko prentsa
espezializatuak Unión Cerrajeraren etxaldearen gaineko aipamena egiten zuen.
Bertan irakur zitekeen, enpresak Nafarroako Arteaga etxegile sonatuari
enkargatu ziola 22 etxebizitza eraikitzea (gero 18 izan ziren), hasiera batean
bat eta biko solairutakoak, 3.500 eta 6.000 pezetaren arteko aurrekontuarekin.
Eta proiektuaren zuzendaritza Artetxe arkitektoari egokitu zitzaiola azaltzen
zuen “La Construcción moderna” zeritzan
aldizkariak.
Esan behar da,
Primo de Riveraren diktadura garaian (1923-1930) “etxe merkeak”
eraikitzeko kanpaina izan zela Espainiako
enpresetako langileentzat, Alemania, Austria eta europar beste lurralde
batzuetan ematen zen modeloari jarraiki. Union Cerrajerak ere erosi zituen terreno batzuk, Maalan, eta 18
etxe prestatu zituen. Errekurtsu murritzekin eraiki ziren arren, etxe haiek
arrazoizko irizpide arkitektonikoekin diseinatu ziren, espazioari eta
hirigintzari begiratuz. UCEM-ek estilo bat markatu zuen etxegintzan ere
Arrasaten, oraindik ere – ehun urte beranduago- herriko hirigintzaren gaineko
arduradunentzat eredu argigarria dena Ehun urte betetzen dira aurten, beraz,
etxe haien eraikitze lanari ekin zitzaiola, eta hortxe daude, eredugarriak.
ARGAZKIA: ALBERTO LOITI
KOMENTARIOAK: KJOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL
Procedente de Maala, mayo de 1924 llegó a Mondragón
vestido de verde. Después de varios
retrasos, a finales de abril comenzó la construcción de las Casas Pequeñas -o
Casas Baratas, como se las llamaba-. La escasez de vivienda era un grave
problema en la localidad y esta iniciativa impulsada por Unión Cerrajera
aliviaría el problema.
En relación a las Casas Pequeñas, la prensa
especializada de Madrid mencionó la decisión de Unión Cerrajera. Se podía leer que
la empresa encargó al reconocido constructor navarro Arteaga la construcción de
22 casas (posteriormente fueron 18), inicialmente de una y dos plantas, con un
presupuesto de entre 3.500 y 6.000 pesetas. Y la revista "La Construcción
moderna" comentaba que la dirección del proyecto se ofreció al arquitecto
Artetxe.
Hay que decir que durante la dictadura de
Primo de Rivera (1923-1930) hubo una campaña para construir "casas
baratas" para los trabajadores de las empresas españolas, siguiendo el
modelo que se daba en Alemania, Austria y otros territorios europeos. Unión
Cerrajera compró un terreno en Maala y preparó 18 casas. Aunque fueron
construidas con recursos limitados, esas casas fueron diseñadas con criterios
arquitectónicos razonables, teniendo en cuenta el espacio y la planificación
urbana. UCEM marcó un estilo en la construcción de viviendas en Mondragón, que
sigue siendo, cien años después, un válido ejemplo para los responsables actuales
del urbanismo local.