1940 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
1940 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

uztaila 09, 2024

FUTBOLEKO IZARRAK IZAN GURAN - ASPIRANDO A SER ESTRELLAS DEL FUTBOL

Maalako futbol zelaia. 1940 inguruan. Garaiko Mondraren "izarren" ildotik gaztetxoek merituak egiten zituzten, talde nagusira igaro ahal izateko. Eta bateon batek karrera egin zuen futbolean; makurtutakoen artean, bigarrena eskuinetik Jose Mari Guridi "Ziriles" dugu, futboleko bigarren mailan aritu zena. Jose Luis Kortabarria ere Mondran aritu zen entrenatzaile izatera iritsiz. Futbolaria izan ez arren, iragan mendeko hirurogeitamarretan Real Sociedad elkartearen zuzendari izango zena ere argazkian dago, Jesus Sanpedro, zutik lehena eskuinetik.

Eta gaztetxo haien artean ere antzeman ditut Jose Luis Kortabarria, Jose Mari Mendizabal, Antonio Uranga, Roberto Aranzabal, Luis Maidagan, Juan Arzamendi.  Nork eman dezake izen gehiago?

ARGAZKIA ETA KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Campo de fútbol de Maala. Alrededor de 1940. Queriendo imitar a sus "estrellas" del Club Deportivo Mondragón de la época, los jóvenes hacían méritos para poder pasar al primer equipo. Alguno de ellos lo logró e hizo carrera en el fútbol; ahí está, segundo por la derecha agachado, José Mari Guridi "Ziriles", que llegó a militar en la segunda división del fútbol estatal e, incluso, fue probado por el Real Madrid. José Luis Kortabarria también militó en el Mondra y fue entrenador.  Aunque no llego a futbolista destacado, está en el grupo quien en los años setenta del siglo pasado fue gerente de la Real Sociedad, Jesús Sampedro, de pie primero por la derecha

Y entre las promesas aquellas también he reconocido a Jose Luis Kortabarria, Jose Mari Mendizabal, Antonio Uranga, Roberto Aranzabal, Luis Maidagan, Juan Arzamendi. ¿Quién puede identificar a más?

ARRASATEKO FUTBOLARI BURUZ GEHIAGO

https://txemax3.blogspot.com/2021/01/futbola-gerra-osteko-arrasaten-1939-40.html

https://txemax3.blogspot.com/2022/01/futbola-arrasaten-istorioak.html

 

abendua 27, 2022

ASTOAREKIN ELURRETAN - CON EL BURRO POR LA NIEVE

 

Frantziska "Paka" Sagasta, Olandixo baserrikoa, Arrasatera jaitsi zen egun hartan, ohi bezala, astoak lagunduta esnea ekarri eta beharreko elikagaiak igotzeko. Bera zen lan horietako arduraduna, zazpi ahizpa eta bi anaien artean. Erruz eroritako elurrak ez zion egun hartan behintzat irribarrea ilundu. Argazkia Biteri lorategien aurrean dago hartuta; hondoan, Garibay eskolen eraikina ikusten da. 1940 ingurua zen.

Frantziska Soraluzeko Jose Onandiarekin ezkondu zen.

ARGAZKIA: ONANDIA SENDIA

KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Aquella mañana de invierno Francisca "Paka" Sagasta, del caserío Olandixo, descendió como lo hacía diariamente a "la calle"  para con ayuda de su burro repartir leche y subir  aprovisionamientos necesarios. Entre siete hermanas y dos hermanos ella era la responsable de estos trabajos. La nieve caída generosamente no le robó la sonrisa aquel día. La foto está tomada frente a los jardines de Viteri; al fondo el grupo escolar Garibay. Era alrededor de 1940.

Francisca casó con José Onandia de la entonces Placencia de las Armas.

martxoa 02, 2021

BI PERTSONAJE - DOS PERSONAJES

Julian Zeziaga. Ekintzaile eta negozio gizona. Maalako Errebaleko bere dendaz gain, Portaloiko gasolindegia ireki zuen, XX.aren hirugarren hamarkadan. Lehenago, bere etxe ondoko beste instalakuntza batean zalgurdi-zerbitzua zuen,  Mendia bildumako argazkian ikus daitekeen moduan. Brusaz jantzita dagoena da. Non ipini zuen gasolindegia? Jakina, orduko trafikoa igarotzen zen bidean, Portaloian.

Julián Ceciaga. Hombre de negocios, con visión emprendedora. Era propietario del establecimiento de telas de igual nombre en Maala, y en dependencias anexas guardaba las diligencias de su servicio de transporte, junto a una de las cuales y gracias a una foto de la colección Mendía, le podemos ver con blusa. Y allá por la tercera década del XX puso la primera gasolinera pública en Mondragón, y lo hizo en el Portalón, lugar de obligado paso del tráfico que atravesaba la villa.



ARGAZKIAK: MENDIA BILDUMA ETA IBAN BOLINAGA
KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Iragan mendeko berrogeietatik Klaudio Garzia Criado bere senarrak kudeatzen zuen gasolindegiaren kargu egin zen, hura 1964an hiltzean. Juanita Muñoz genuen, Portaloiko bere lantokian tinko,  gasolinaren bila hurbiltzen zirenei zerbitzua emateko prest, Iban Bolinagaren argazkiak darakutsan moduan. Bertan egon zen 1985ean negozioari agur esan behar izan zion arte.

A comienzos de los años cuarenta del pasado siglo Claudio García Criado se hizo cargo de la gasolinera del Portalón, y a su muerte en 1964 le sucedió en el negocio su viuda Juanita Muñoz. Mujer trabajadora incansable, atendió hasta 1985 a los conductores de vehículos que se acercaban a su surtidor a proveerse de combustible. En la foto de Iban Bolinaga la vemos junto al surtidor.


maiatza 08, 2020

CARMELO LETONA GOGOAN - RECORDANDO A CARMELO LETONA

Alberto Loitik oso harreman estua izan zuen azken urteotan Carmelo Letonarekin. Hura XX. mendeko herriaren garapen industrial eta sozialaren gain prestatzen ari den lan eskergaren inguruan ordu asko sartu zituen Carmelorekin, dokumentazio biltegi bizia baitzen oraintsu hil zaigun laguna.

Carmelok, gainera, Erdi Aroko Arrasate zeukan bere ikerketa-esparru berezia, historikoki herriko sendien nondik norakoak inork baino hobeto ezagutzen zituelarik.

Albertok oroitzapen bat eduki nahi izan du joandako adiskideaz, eta bere eskuz ondoko ilustrazioa margotu du. Carmelorentzat hain kuttuna zen hiribildu historikoa aurkezten du, hildakoaren jaioturtea zen 1940an ikus zitekeen moduan.


ILUSTRAZIOA: ALBERTO LOITI
KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Alberto Loiti mantuvo durante los últimos años una relación muy estrecha con Carmelo Letona. Con motivo del amplio y profundo trabajo que aquél está realizando en torno al desarrollo industrial, comercial y social del Mondragón de la primera mitad del siglo XX, Carmelo fue uno de los más firmes pilares y defensores del proyecto, aportando su saber, su criterio y su documentación.

Carmelo era un experto en lo concerniente al Mondragón medieval, conocedor como nadie de los secretos de las familias de más abolengo de la época.

Por tal motivo, Alberto ha querido tener un recuerdo para el amigo, y ha dibujado de su mano la ilustración que acompaña arriba estas líneas. Representa el para Carmelo tan querido casco histórico arrasatearra,  tal como se podía ver en 1940, año de nacimiento del desaparecido compañero.

Carmelo Letona

martxoa 22, 2016

HILOBI SANTUA / SANTO SEPULCRO. 1940



Bihar asteazken santua dugu eta hasiera ematen diogu urteroko aldi bati, iraganean zentzu erlijioso handia izan zuena. Asteazken iluntzean karrakak jotzen ziren parrokian, iluntasun osoa egin ostean burrunba itzela sorraraziz. Teniolak genituen. Gaurregun ospakizuna beste ildotatik badoa ere, ondo dago gogoratzea Arrasaten indar handiz bizi izandako mendetako ohitura. 

Herriko aste santuko  prozesioak modu xehean antolatzen ziren. Ostiral santuan, esaterako, Hilobi Santua ateratzen zuten Luistarrek. Parrokiako atarian dago eginda gaurko argazkia, 1940 ingurukoa, eta eramaileak luistarrak ziren, ziurrenik urte osoan zehar hilobia eramateko meriturik gehien egin zutenak.  Etxebarria, Otaduy, Azkarraga ezagutzen ditut euren lepoan kutxa kargatuko zutenen artean. Eskuineko udaltzaina, berriz, “Torres” dugu, Zubialdea. 

Hilobia parrokiatik atera eta garai hartan San Frantziskoraino joaten ziren. Artean frantziskotarrak Arrasatera itzuli gabe zeuden eta San Frantziskon gordetzen zen San Juan Ebangelaria irudia. Irudi horrekin bat eginda prozesioak Maalatik behera egiten zuen, Etxe Txikiak (Arantzazuko Ama kalea)  eta Nafarroa Etorbidea  igaroz, berriz ere parrokiara heltzeko, San Juan Ebangelaria san Frantziskon utzi ondoren.

Hilobi Santu berria 1924an estreinatu zen.

 ARGAZKIA ETA KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Mañana es miércoles santo y la iglesia da comienzo a un período que otrora el pueblo celebraba en general de forma bastante distinta a la actual. El mismo miércoles a la tarde tenía lugar una función – teniolak (tinieblas)-  cuyo punto más esperado por los chavales y no tan chavales era el volteo ensordecedor de las karrakas que llevaban los que habían conseguido alguna. 

Las procesiones de Mondragón eran sencillas, alejadas de las manifestaciones que en otras regiones se daban y se dan aún hoy en día. La de Viernes Santo, por ejemplo, sobresalía por la participación de los “luises”, miembros de la congregación de San Luis Gonzaga quienes se encargaban, entre otros cometidos, de portar el Santo Sepulcro. La foto de hoy, de alrededor de 1940, es una muestra de ello. Reconocemos a Etxebarria, Otaduy, Azkarraga. El alguacil es “Torres” Zubialde. 

El Sepulcro se sacaba de la parroquia y se llevaba hasta la iglesia San Francisco. Los frailes franciscanos aún no habían vuelto a Mondragón y en aquel templo se guardaba la imagen de San Juan Evangelista, que se sacaba aquelo día para que abriera la procesión. Otra vez en marcha, se bajaba por la calle Magdalena y pasando por las Casas Pequeñas (calle de la Virgen de Aranzazu) y Avenida de Navarra, se volvía a la parroquia, tras dejar a San Juan Evangelista en San Francisco, dando fin a la procesión.

El nuevo Santo Sepulcro se estrenó en 1924.

                       Gehiago Aste Santuari buruz  / Más sobre Semana Santa