luises etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
luises etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

ekaina 11, 2024

LUISTARRAK. 1934. LOS LUISES


 

MARIAE VIRGINIS ET SANCTI ALOISI GONZAGA SODALITAS MONDRACONENSIS BEATAE. A.M.D.G. 

Horrela jartzen du kide bakoitzaren txartelean Arrasateko Mariaren Alabak eta San Luis Gonzaga elkartearen latinezko goiburuak. Dokumentua, dena den, luistarrei dagokie, soilik, bertan irakur daitekeen moduan: Luistarren egitekoak.

1934koa da eta bigarren argazkian ikus daitekeenez, Joseba Iñaki Mendizabal  sinatzen zuena kongregazioko 430garren kidea zen. Hamabi urte zituen. Joseba Iñaki nire aita bihurtu zen 1949an.

Deigarria egin daiteke darabilten euskara txukuna. Baina dokumentua izenpetzen duena Joxe Markiegi abade da, garaian elkartearen zuzendaria, eta idazle euskaltzalea. 

ARGAZKIAK ETA KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

MARIAE VIRGINIS ET SANCTI ALOISI GONZAGA SODALITAS MONDRACONENSIS BEATAE. A.M.D.G. 

Así se puede leer en latín en el carnet de miembro de la Congregación de Hijas de María y de San Luis Gonzaga de Mondragón. Este documento, de todas formas, pertenece a los "luises", como se puede apreciar en la cabecera: Obligaciones de los luises (traducido)

Es un carnet del año 1934 y como se aprecia en la segunda foto, el firmante Joseba Iñaki Mendizabal era el miembro 430 de la entidad.  Tenía doce años. En 1949 Joseba Iñaki se convirtió en mi padre.

Puede llamar la atención el euskera tan correcto y sencillo que utilizan. No es de extrañar ya que el firmante de autentificación del documento era el entonces sacerdote consiliario de la parroquia, Joxe Markiegi, vascófilo, y director de la Congregación.


urria 17, 2017

LANGILE KATOLIKOEN ZENTROA, 1936. CENTRO OBRERO CATOLICO



Arrasateko eraikinik enblematikoenetakoa Artazubiaga gutxien jauregia izan da, Iturriotz kalean kokatua. Bai, "Solus labor..." esaerakoa. Han egon zen 1904tik Langile Katolikoen Zentroa, gerraz geroztik Ekintza Katolikoaren Zentroa deituko genuena. Zentroa oso erakunde dinamizatzailea izan zen, herriko gazteen ardura sozio kulturalei eragiteko balio izan zuena. Eraikin hartatik, Arrasateko gazteen hezkuntza integralerako ekimen asko eta asko sortu ziren.

Gerra zibila baino lehen Luisen Kongregazioaren bidez lan egin zen Zentrotik gazteriarekin. Talde hartan herriko mutilen gehiengoa zegoen ari ziren. Neskek, berriz, Mariaren Alaben taldea osatzen zuten. Luistarrek hitzaldiak antolatzen zituzten eta haietan, besteak beste, Apologetika, Soziologia eta Elizaren Historia gaiak irakasten ziren. Arduradunak, Jose Markiegi, Leonardo Guridi eta Luis Dolara apaizak ziren. Noski, hain mugitua izan zen garai hartan herriko gazte guztiak ez zeuden hitzaldi haien alde.

Argazkian, Luistarren Kongregazioko  zuzendaritza batzordea ikusten dugu, 1936 urtean, faxisten altxamendua baino pixka bat lehenago. Handik zenbait hilabetera frankistek fusilatuko zuten Jose Markiegi apaiz kontsiliarioa zen buru. Lehen lerroan agertzen da. Berarekin, ideologia politiko desberdinetako gaztek ditugu. Horien atean Jose Mari Uranga (Markiegiren ezkerrean eserita) Agustín Azkoaga (zutik eskuinean), bere ondoan Benito Etxebarria, Ricardo Gorosabel (banderarekin) Esteban Etxebarria (ezkerrean zutik) eta bere ondoan Julio Galarta.

ARGAZKIA ETA KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Uno de los edificios más emblemáticos de Mondragón ha sido el Palacio de los Artazubiaga menores, sito en la calle Iturrioz. "Solus labor..." Allí estuvo establecido desde 1904 el denominado Centro Obrero Católico- tras la guerra rebautizado como Centro de Acción Católica. El Centro fue en todas sus épocas un elemento dinamizador de las inquietudes socio culturales de la juventud mondragonesa. De aquel edificio salieron muchas y muy importantes empresas en orden a la educación integral de los jóvenes locales. 

En el período anterior a la guerra civil desde el Centro se trabajó con la juventud a través de la Congregación de Luises, asociación en la que en aquella época estaba registrada prácticamente la mayoría de los chicos mondragoneses. Las chicas lo hacían en las Hijas de María. Los Luises organizaban conferencias donde se daban clases de Apologética, Sociología y de Historia de la Iglesia - a cargo de los sacerdotes José Markiegi, Leonardo Guridi y Luis Dolara respectivamente.  Obviamente, en una época tan convulsa no todos los jóvenes eran partidarios de aquellas charlas, tres a la semana.

En la foto podemos ver la junta de la Congregación de Luises en el año 1936, meses antes del  alzamiento fascista. Estaba dirigida por el sacerdote consiliario Jose Markiegi, que poco después sería fusilado por las tropas franquistas y que aparece en la foto en primera fila. Con él, jovenes de ideologías políticas diferentes, unidos por el deseo de mejorar la situación educativa de la juventud. Podemos ver, entre otros, a Jose Mari Uranga (a la izquierda de Markiegi) Agustín Azkoaga (derecha de pie), a su lado Benito Etxebarria, Ricardo Gorosabel (abanderado) Esteban Etxebarria (izquierda de pie) y a su lado Julio Galarta.

martxoa 22, 2016

HILOBI SANTUA / SANTO SEPULCRO. 1940



Bihar asteazken santua dugu eta hasiera ematen diogu urteroko aldi bati, iraganean zentzu erlijioso handia izan zuena. Asteazken iluntzean karrakak jotzen ziren parrokian, iluntasun osoa egin ostean burrunba itzela sorraraziz. Teniolak genituen. Gaurregun ospakizuna beste ildotatik badoa ere, ondo dago gogoratzea Arrasaten indar handiz bizi izandako mendetako ohitura. 

Herriko aste santuko  prozesioak modu xehean antolatzen ziren. Ostiral santuan, esaterako, Hilobi Santua ateratzen zuten Luistarrek. Parrokiako atarian dago eginda gaurko argazkia, 1940 ingurukoa, eta eramaileak luistarrak ziren, ziurrenik urte osoan zehar hilobia eramateko meriturik gehien egin zutenak.  Etxebarria, Otaduy, Azkarraga ezagutzen ditut euren lepoan kutxa kargatuko zutenen artean. Eskuineko udaltzaina, berriz, “Torres” dugu, Zubialdea. 

Hilobia parrokiatik atera eta garai hartan San Frantziskoraino joaten ziren. Artean frantziskotarrak Arrasatera itzuli gabe zeuden eta San Frantziskon gordetzen zen San Juan Ebangelaria irudia. Irudi horrekin bat eginda prozesioak Maalatik behera egiten zuen, Etxe Txikiak (Arantzazuko Ama kalea)  eta Nafarroa Etorbidea  igaroz, berriz ere parrokiara heltzeko, San Juan Ebangelaria san Frantziskon utzi ondoren.

Hilobi Santu berria 1924an estreinatu zen.

 ARGAZKIA ETA KOMENTARIOAK: JOSEMARI VELEZ DE MENDIZABAL

Mañana es miércoles santo y la iglesia da comienzo a un período que otrora el pueblo celebraba en general de forma bastante distinta a la actual. El mismo miércoles a la tarde tenía lugar una función – teniolak (tinieblas)-  cuyo punto más esperado por los chavales y no tan chavales era el volteo ensordecedor de las karrakas que llevaban los que habían conseguido alguna. 

Las procesiones de Mondragón eran sencillas, alejadas de las manifestaciones que en otras regiones se daban y se dan aún hoy en día. La de Viernes Santo, por ejemplo, sobresalía por la participación de los “luises”, miembros de la congregación de San Luis Gonzaga quienes se encargaban, entre otros cometidos, de portar el Santo Sepulcro. La foto de hoy, de alrededor de 1940, es una muestra de ello. Reconocemos a Etxebarria, Otaduy, Azkarraga. El alguacil es “Torres” Zubialde. 

El Sepulcro se sacaba de la parroquia y se llevaba hasta la iglesia San Francisco. Los frailes franciscanos aún no habían vuelto a Mondragón y en aquel templo se guardaba la imagen de San Juan Evangelista, que se sacaba aquelo día para que abriera la procesión. Otra vez en marcha, se bajaba por la calle Magdalena y pasando por las Casas Pequeñas (calle de la Virgen de Aranzazu) y Avenida de Navarra, se volvía a la parroquia, tras dejar a San Juan Evangelista en San Francisco, dando fin a la procesión.

El nuevo Santo Sepulcro se estrenó en 1924.

                       Gehiago Aste Santuari buruz  / Más sobre Semana Santa